Wie is de baas van het Caribische luchtruim? Hoeveel hebben de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk zelf te zeggen als het erop aankomt? De Amerikaanse aanval op buurland Venezuela zette die vraag op scherp. Onderzoeksjournalist Patricia Cronie onderzocht voor het NPO Radio 1-programma Argos wie er in de praktijk beslist over het Caribische luchtruim? En wat dit zegt over hoe de macht verdeeld is binnen het Koninkrijk der Nederlanden?

Op 3 januari 2026 ontvoeren Amerikaanse troepen de Venezolaanse president Nicolás Maduro. Nederlandse luchtvaartmaatschappijen schrappen die dag alle vluchten naar Aruba, Bonaire en Curaçao. KLM meldt dat ‘het luchtruim rond Curaçao gesloten’ is. TUI spreekt van ‘opgelegde beperkingen in het lokale luchtruim’ en Corendon ook. Op Curaçao klinkt echter een ander verhaal: het luchtruim is helemaal niet gesloten.

Die tegenstrijdigheid was voor Cronie het begin van een maandenlang onderzoek. Voor de 35 minuten durende radiodocumentaire spreekt zij op Curaçao, Aruba en in Nederland met luchtverkeersleiding, ministers, luchtvaartmaatschappijen en deskundigen over de vraag wie er in de praktijk beslist over het Caribische luchtruim.

Micilia Albertus-Verboom van luchtverkeersleiding DC-ANSP bevestigt in de uitzending dat het luchtruim van de Curaçao FIR (het vluchtinformatiegebied rond Curaçao) die dag geopend was. Zij vertelt hoe de situatie op 3 januari zich vanuit de luchtverkeersleiding ontvouwde en welke informatie die dag binnenkwam.

Nederlandse ministers doen onjuiste uitspraken over sluiting Caribisch luchtruim

Uit het onderzoek blijkt dat Nederlandse ministers onjuiste uitspraken deden over een sluiting van het Caribische luchtruim. Op 8 januari zei toenmalig minister van Buitenlandse Zaken David van Weel tijdens een commissiedebat in de Tweede Kamer over de gevolgen voor de Caribische eilanden: ‘Gelukkig is na 24 uur het luchtruim weer geopend en is het vliegverkeer hervat.’ Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat in een reactie weten: ‘Minister Van Weel doelde er tijdens het debat op dat na 24 uur de vluchtoperaties van commerciële luchtvaartmaatschappijen weer waren hervat.’

Toenmalig minister van Defensie Ruben Brekelmans zei op 5 januari tijdens een persconferentie op Aruba ‘dat een dag het luchtruim gesloten is geweest’. Defensie laat na vragen van Argos weten dat dit bij nader inzien ‘een onnauwkeurige formulering’ was. Het ministerie bevestigt dat het luchtruim boven Aruba op 3 januari niet formeel gesloten was door de bevoegde autoriteiten. Cronie: ‘De ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie dragen op hun beleidsterreinen verantwoordelijkheid voor het hele Koninkrijk, dus ook voor de eilanden. Het gevaar van onjuiste informatie geven is dat die tot verkeerde beslissingen kan leiden. Juist daarom is het belangrijk dat de informatie die zij geven klopt.’

Luchtvaartmaatschappijen geven geen duidelijkheid over bron

KLM, TUI en Corendon geven, na herhaaldelijk vragen, geen antwoord op de vraag waar de informatie over een gesloten luchtruim of opgelegde beperkingen vandaan kwam. KLM laat Argos nu wel weten dat KLM zelf besloot, vanuit veiligheidsperspectief, om niet meer te vliegen. Ook TUI en Corendon geven in een reactie op vragen aan zelf de keuze te hebben gemaakt om vanwege veiligheidsoverwegingen hun vluchten te staken.

Die dag was er wel een Amerikaans luchtverkeersbericht (NOTAM), waarin de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA een vliegverbod oplegde aan de Amerikaanse burgerluchtvaart. Dat verbod gold niet voor Nederlandse luchtvaartmaatschappijen. Over wie zeggenschap heeft over het Curaçaose luchtruim zegt minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning Charles Cooper: ‘Het luchtruim is niet van de Amerikanen. Dus ze kunnen helemaal niet beslissen of ons luchtruim gesloten is of niet. De Amerikanen beslissen hier niet, wij beslissen hier.’

‘Wie is de baas van het Caribische luchtruim?’ is terug te luisteren via de podcast Argos Actueel. Argos is het onderzoeksjournalistieke programma van VPRO en HUMAN op NPO Radio 1, met diepgravende verhalen achter het nieuws.