Mooncake gemaakt door Golden Sunflower Asian Restaurant

Van een eeuwenoude legende in China tot een geliefde traditie op Curaçao: het Mid-Autumn Festival vertelt een verhaal over familie, liefde, herinnering en verbondenheid. Dit jaar krijgt ook Curaçao de gelegenheid om deze bijzondere traditie van dichtbij te ontdekken, met de traditionele mooncake als smakelijk middelpunt.

Wanneer de maan in de achtste maand van de Chinese maankalender haar volle vorm bereikt, breekt voor miljoenen Chinezen wereldwijd een bijzondere periode aan: het Mid-AutumnFestival, ook wel het Moon Festival of Mooncake Festival genoemd. Het is een feest dat draait om de volle maan, maar vooral om mensen.

Familieleden komen bij elkaar, geschenken worden uitgewisseld, kinderen genieten van kleurrijke lantaarns en onder de avondhemel wordt samen naar de maan gekeken. Midden op tafel ligt vaak een klein, rond gebakje: de mooncake.

Voor wie de traditie niet kent, lijkt het misschien gewoon een zoete lekkernij. Maar achter dat ronde gebakje schuilt een verhaal dat eeuwen teruggaat.

 De legende van Chang’e en de maan

Een van de bekendste verhalen die verbonden zijn aan het Mid-Autumn Festival gaat over Chang’e, de vrouw van de legendarische boogschutter Hou Yi.

Volgens de legende verschenen er ooit tien zonnen tegelijkertijd aan de hemel. De aarde werd daardoor ondraaglijk heet en mensen leden onder de hitte en droogte. Hou Yi was een uitzonderlijk goede boogschutter. Hij schoot negen van de tien zonnen uit de hemel en liet slechts één zon over om de aarde van licht te voorzien.

Als beloning kreeg Hou Yi volgens het verhaal een elixer dat hem onsterfelijk zou kunnen maken. Omdat hij niet voor eeuwig zonder zijn geliefde vrouw Chang’e wilde leven, bewaarde hij het elixer.

Maar het lot besliste anders.

Op een dag probeerde een leerling van Hou Yi het elixer te stelen. Om te voorkomen dat het in verkeerde handen zou vallen, dronk Chang’e het zelf op. Daardoor werd zij onsterfelijk en steeg zij op naar de maan. Hou Yi bleef achter op aarde.

Volgens de legende keek hij tijdens de nacht naar de maan en dacht hij aan zijn geliefde vrouw. Hij plaatste haar favoriete fruit en gebak buiten als offer. Mensen die het verhaal hoorden, begonnen hetzelfde te doen. Zo groeide de traditie om tijdens de volle maan samen te komen, naar de maan te kijken en voedsel te delen. 

De precieze historische oorsprong van het festival en van de mooncake kent overigens verschillende verhalen en interpretaties. Het Mid-Autumn Festival is verbonden met oude tradities rond de maan en de herfstoogst en werd in de loop van de Chinese geschiedenissteeds belangrijker. In de Tang-periode werd het feest breed populair, terwijl het in latere dynastieën uitgroeide tot een van de belangrijkste traditionele feesten.

Waarom is een mooncake rond?

Wie een mooncake bekijkt, ziet onmiddellijk de overeenkomst met de volle maan: rond, compact en vaak prachtig versierd.

De ronde vorm staat symbool voor volledigheid en hereniging. Daarom is de mooncake tijdens het Mid-Autumn Festival meer dan voedsel. Het is een geschenk dat zegt: wij horen bij elkaar.

Traditionele mooncakes kunnen worden gevuld met onder andere lotuszaadpasta, rodebonenpasta, noten en gezouten eigeel. In verschillende delen van China bestaan bovendien talloze regionale varianten.

Er bestaat daarnaast een beroemde legende die de mooncake verbindt met de geschiedenis van China. Volgens dat verhaal werden tijdens de Mongoolse Yuan-dynastie geheime boodschappen verborgen in mooncakes om een opstand te organiseren. Historisch gezien moet dit verhaal vooral als een populaire legende worden beschouwd, maar het heeft wel een belangrijke plaats gekregen in de culturele geschiedenis van de mooncake.

Van China naar Curaçao

Dat wij vandaag op Curaçao kunnen kennismaken met Chinese tradities, is geen toeval. De Chinese gemeenschap maakt al lange tijd deel uit van de Curaçaose samenleving. Vooral tijdens de economische ontwikkeling van het eiland in de twintigste eeuw kwamen verschillende groepen migranten naar Curaçao. De uitbreiding van de olie-industrie zorgde voor een grote vraag naar arbeidskrachten en maakte het eiland tot een belangrijk economisch centrum in het Caribisch gebied. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek van Curaçao behoorden Chinezen tot de verschillende migrantengroepen die zich in deze periode op het eiland vestigden.

Een belangrijk, maar ook pijnlijk hoofdstuk in deze geschiedenis speelde zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In 1942 kwamen honderden Chinese zeelieden die werkzaam waren op schepen van de Curaçaose Scheepvaart Maatschappij en andere maatschappijen in conflict met de autoriteiten over hun arbeidsomstandigheden, veiligheid en loon. Zij werden naar Suffisant gebracht. Op 20 april 1942 liep de situatie uit op geweld. Nederlandse ordehandhavers openden het vuur. Twaalf Chinese mannen kwamen die dag om het leven en drie anderen overleden later aan hun verwondingen. In totaal vielen daarmee vijftien Chinese slachtoffers. Het Nationaal Archief Curaçao en de Universiteit Leiden besteden tegenwoordig opnieuw aandacht aan deze tragische episode uit de geschiedenis van het eiland.

Deze gebeurtenis maakt duidelijk dat de geschiedenis van Chinezen op Curaçao niet alleen een verhaal is van restaurants, winkels en handel. Het is ook een verhaal van arbeiders, families, offers, aanpassing en uiteindelijk het opbouwen van een leven op een eiland dat voor velen een nieuw thuis werd.

Een gemeenschap die onderdeel werd van Curaçao

Na de eerste migratiegolven groeide de Chinese aanwezigheid op Curaçao verder. Chinese ondernemers werden onder meer actief in restaurants, winkels en andere handelsactiviteiten.

Generaties later zijn Chinese namen, restaurants en ondernemingen niet meer weg te denken uit het dagelijkse leven van Curaçao.

Tegelijkertijd veranderde de gemeenschap zelf. De eerste generaties spraken onderling onder meer Kantonees en andere Chinese talen, terwijl latere generaties steeds meer Papiaments, Nederlands en andere talen van Curaçao gingen spreken. Een persoonlijke terugblik op het Chinese gemeenschapsleven op Curaçao beschrijft hoe Chinese families elkaar vroeger ontmoetten bij de Chinese Club aan de Scharlooweg en daar gezamenlijk Chinese feestdagen vierden.

Dat is misschien wel het mooiste aan migratiegeschiedenis: een cultuur blijft niet stilstaan. Zij reist mee met mensen, verandert onderweg en krijgt nieuwe betekenissen in het land waar mensen uiteindelijk hun thuis vinden.

De volle maan verbindt werelden

Volgens eigenaar van Golden Flower Roxanne beter bekend als ‘Roxy’, is Curaçao een eiland waar verschillende culturen, talen en tradities elkaar ontmoeten. Het Chinese Mid-Autumn Festival kan daarom worden gezien als méér dan een Chinees feest. Het is ook een uitnodiging om kennis te maken met een traditie die draait om waarden die universeel zijn: familie, dankbaarheid, liefde, herinnering en samenzijn. De maan die in China boven een familie schittert, is immers dezelfde maan die boven Curaçao staat.

Mooncakes op Curaçao

Wie dit jaar zelf kennis wil maken met de traditie, hoeft daarvoor niet naar China te reizen. Golden Flower Asian Restaurant op de Caracasbaaiweg brengt de traditie van de mooncake naar het eiland.

Met de productie en verkoop van mooncakes wil Golden Flower niet alleen een traditionele Chinese lekkernij aanbieden, maar ook inwoners van Curaçao laten kennismaken met de betekenis achter deze bijzondere traditie.

Een mooncake kan worden gegeten met familie, cadeau worden gedaan aan vrienden of collega’s, of simpelweg worden gedeeld met iemand met wie men een moment van verbondenheid wil vieren. 

Naast de mooncake hebben wij diverse andere authentieke Chinese koekjes en gebakjes in de bakkerij. De mooncakes kunt u vanaf 3 september tot 23 september bestellen. Voor bestellingen kunt u bellen naar tel: 525-2888 of persoonlijk langskomen. Dan kunt u meteen de mooncake proberen. 

Via deze YouTube link is een kinderversie in het Engels te zien van de origine van de mooncake. https://www.youtube.com/watch?v=KaM-_WLSY2Q