Het prijskaartje van een droom

Lamchi di Dios, het nieuwste theaterstuk van theatergroep Bulabanda, beleefde onlangs haar premiere in het Because Entertainment Center. Het stuk werd geschreven door Marlon Reina, geregisseerd door Albert Schoobaar en opgevoerd door de acteurs Donovan ‘Slim’ Bennett, Shannon Solange, Guenn R. Gustina en Eugenée Anita. Waarvan de laatste twee dubbelrollen voor hun rekening namen. De productie werd gedaan door Yndra Leito en Melissa Verboeket. De dramaturgie was in handen van Sharelly Emanuelson en kunstenaar Omar Sling leverde het indrukwekkende centrale decorstuk. Schrijfster Elodie Heloise schreef onderstaande recensie.

Het speelveld voor het stuk is in de lengte geplaatst met drie duidelijk van elkaar gescheiden decors. Het publiek neemt plaats op de speciaal voor deze gelegenheid gebouwde tribune er tegenover. Een voorproefje hebben de toeschouwers dan al gekregen. Bij aankomst op de parkeerplaats is een van de acteurs al in zijn rol. Niet door iedereen als zodanig opgemerkt want hij had evengoed een bewoner van de buurt kunnen zijn. Het is een knipoog naar wat nog komen gaat.

Het stuk start met audio. Deze techniek met opgenomen gesprekken komt meerdere keren terug en fungeert soms als leidraad, soms als overbrugging, soms als verdieping. In de eerste scenes wordt het raamwerk van het stuk uiteengezet: Twee jonge dromers keren uit de diaspora met een bak gesubsideerd geld terug naar huis met het plan om het eiland waar ze vandaan komen vooruit te helpen. Het geld voor hun project komt uit een Europese subsidieregeling.

Het idee: grond verkopen om een steviger gemeenschap te bouwen die geen hefbomen heeft, zonder privé strandjes en met respect voor de omliggende natuur. Met de opbrengst van die grondverkoop wordt geïnvesteerd in sociale programma’s die de zelfredzaamheid van minder bedeelden moet vergroten. De initiële injectie is 1 miljoen euro met kans op een additionele subsidie van 10 miljoen.

Vrijwel direct komen er, tal van vragen op. Zijn ze niet te jong? Zijn ze na hun studie in het buitenland nog wel in ‘touch’ met de realiteit van het eiland en de mensen? Kenden ze de realiteit voor ze weggingen? Beide dromers komen uit andere milieus, een verschil dat in de diaspora wegebt door heimwee en herkenning maar dat er bij terugkeer wel degelijk toe doet.

Is dit een missionarissyndroom van eigen bodem? En dan die subsidie. Een Europees fonds op afstand dat het eiland niet kent. Koloniaal geld? Ontwikkelingsfondsen uitgegeven op grond van Westerse waarden en normen? Hoe vaak is dat al niet misgegaan?

Nog voor de dromers terug zijn op hun eiland, is bij het publiek de motie van wantrouwen voor dit project al aangenomen. Het schuurt met de realiteit. En wat zegt dat over de toeschouwer? Het publiek op de tribune wordt hiermee in zekere zin door Schoobaar en Reina verantwoordelijk gemaakt voor het wel of niet slagen van het plan.

Bij thuiskomst worden de dromers geconfronteerd met mensen die willen meeliften op het geld en daartoe een beroep doen middels hun relatie met hen. Met mensen die niet geholpen willen worden met sociale empowermentprogrammas maar met concrete dingen zoals een baan. Of mensen die helemaal niet geholpen willen worden omdat ze tevreden zijn met wat is. Dan zijn er de verschillen in milieu tussen de twee die ervoor zorgen dat ideeën over hoe en wie te helpen niet meer gelijk lopen. En natuurlijk is daar de projectontwikkelaar, ook familie, die zich over de ruggen van alles en iedereen wil verrijken.

Alles komt bij elkaar vanwege het stukje land waarmee de dromers beginnen. Er woont een man op, die volgens een van hen ’past’ in de doelgroep van het project maar die geen enkele behoefte heeft aan een ‘upgrade’. Hij leeft zoals hij leeft, in en met de natuur, heeft niets nodig en is tevreden met wat er is. De ander wil de man van het terrein afhebben omdat hij in de weg zit.

Geen van beide dromers slagen in hun opzet. En er is meer tegenslag: het project loopt niet zoals het moet, er zijn amper deelnemers aan hun sociale upgrade plan, potentiële kopers haken af en de druk wordt opgevoerd waardoor de loyaliteit naar elkaar maar ook het geloof in het project langzaam maar zeker corrumperen. Dan blijkt het stuk grond niet in het bezit te zijn van de dromers maar van de man die erop woont. En de droom van de dromers spat uit elkaar. Met alle gevolgen van dien.  

De titel van het theaterstuk Lamchi di Dios is een verwijzing naar het evangelie van Johannes (1: 29) waarin Johannes de Doper Jezus aanduidt als het lam Gods dat de zonden der wereld wegneemt. In de lithurgie van de katholieke kerk is deze tekst opgenomen als een gebed tot Jezus: Lam Gods dat wegneemt de zonden der wereld, ontferm u over ons (…). Het is tegelijkertijd een persoonlijke schuldbelijdenis in stilte waarvoor de zondaar vergeving en absolutie vraagt.

Het zijn Albert Schoobaar en Marlon Reina die met dit sociaal maatschappelijk relevante theaterstuk die stilte openbreken en de gepleegde zonden, groot en klein, voor het publiek laten uitspelen. Omdat het de zonden zijn die een samenleving ontwrichten. Hoe klein ze op het eerste gezicht ook lijken. De spiegel waarin de toeschouwer kijkt, reflecteert een herkenbaar en daarmee ongemakkelijk beeld dat te verstouwen is door de hilarische scenes in het stuk.

We zijn allemaal verantwoordelijk voor elkaar, we zijn allemaal in zekere zin schuldig aan wat er fout gaat en daarmee dus ook voor het creëren van een betere samenleving. Een waarheid die met het stuk Lamchi di Dios de toeschouwer langzaam maar zeker onder de huid kruipt en daar hopelijk nog heel lang blijft zitten.

Lamchi di Dios is het eerste theaterstuk in de reeks die theatergroep Bulabanda de komende jaren zal maken om het bewustzijn, de herinnering en de ziel van de mens te prikkelen, op te schudden en te raken. Onderdeel hiervan zijn discussie avonden die aan de theaterstukken gekoppeld zullen worden. De discussieavond van Lamchi di Dios vindt plaats op 10 december in het Because Entertainment Center aan de Gosieweg. Onder leiding van Mario Kleinmoedig en Eugene Maduro. Het begint om 20.00 uur en de toegang is gratis.

Wie de voorstelling Lamchi di Dios nog wil zien, kan terecht op 28 en 29 november om 20.00 uur en op 30 november om 18.00 uur.

Kaartjes zijn verkrijgbaar bij Mensing’s Caminada, Van den Tweel, alle verkoopunten van Tu y Yo en via Caribbean Ticketshop.

Door Elodie Heloise